Categorie: Geschiedenis Amersfoort

In het Jaarboek 2023 staan de volgende artikelen (met naam van de auteur):

• Timo d’Hollosy: Verborgen achter paarse ruitjes. Interieuronderzoek van Huis Cohen aan de Zuidsingel, 1780. (pdf)
  Achter de paarse ruitjes van Huis Cohen ligt een uniek interieur verscholen. Naast de hoge rijkdom en kwaliteit ervan blijkt het ook een schat aan informatie te bevatten over de wooncultuur aan het eind van de 18e eeuw, en specifiek over die van de rijke Amersfoortse koop-mansfamilie Cohen.
• Addy Schuurman: ‘Wij hebben te berusten en te vertrouwen.’ De Spaanse griep 1918-1920. (pdf)
  In de jaren 1918-1920 waarde een dodelijke pandemie door de wereld en ook door Amersfoort en omstreken: de Spaanse griep. Hoe erg was het in onze stad? Ontwrichtte de ziekte het dagelijks leven? En wat deed het stadsbestuur?
• Jan H. Lodewijks: De Joodse Amersfoorters 1941-1945. Een kwantitatieve analyse. (pdf)
  Bij eerdere onderzoek naar het aantal Joden in Amersfoort tijdens de Duitse bezetting, naar het aantal slachtoffers en hun doodsoorzaak bleken de beschikbare bronnen niet eenduidig. De cijfers zijn geactualiseerd en aangevuld met nieuwe inzichten.
• René Voorburg: ‘Jullie hadden het ook gewoon kunnen vragen’. De roofoverval op de Hooglandse Margarethahoeve in november 1944 en berichtgeving in de illegale pers. (pdf)
  De familie Van Eijden heeft nog lang last gehad van een overval in de Hongerwinter. Net als andere boeren werd hen verweten dat zij woeker­prijzen vroegen voor hun producten. Ook was lang onduidelijk wie de overval pleegde, maar Toon van Eijden wist het meteen.
• Koos van Noppen: ‘Men ziet dit als een spelletje van ons, maar zo is het niet’. Bezetting W.A. Ortthuis maakte Amersfoort tot dagelijks voorpaginanieuws, 1972. (pdf)
  ‘Ortthuis bezet’. Het kleine berichtje had de kracht van een alarmsignaal.1 Ruim een week lang was Amersfoort landelijk in het nieuws. De jonge bewoners van het ortho­pedisch instituut wisten zelfs Tweede-Kamerleden voor hun zaak te interesseren. Zo snel als het vuur oplaaide, zo snel doofde het na ruim een week. Een terugblik.

Verder:

• Jaaroverzicht Monumentenzorg 2022. (pdf)
• Jaaroverzicht Archeologie 2022. (pdf)

In het Jaarboek 2022 staan de volgende artikelen (met naam van de auteur):

• Erik Drenth en Francien Snieder: Sporen van de klokbekercultuur aan de Nieuwlandseweg, ca. 2400-1900 v. Chr.(pdf)
  Tot dusver zijn slechts twee klokbekergraven onderzocht in de gemeente Amersfoort. Ze zijn in verscheidene publicaties reeds ter sprake gebracht, maar geen daarvan is een uitvoerige en diepgaande verhandeling, terwijl die vanwege de zeldzaamheid wel gewenst is.
• Ton Reichgelt: Hoogland, van morgengeld tot kadaster. Landbouw en landschap 1446-1832. (pdf)
  Over het ontstaan van Hoogland is al veel geschreven. Het kadaster in 1832 geeft ons zicht op het landschap in het verleden. Maar naar de tussenliggende periode is weinig of geen onderzoek gedaan. Dit artikel is de eerste integrale analyse van de bronnen die licht kunnen werpen op die geschiedenis: de belastingregisters van het kadaster, het oudschildgeld en het huisgeld voor de 17e eeuw en het morgengeld voor de middeleeuwen.
• Elizabeth den Hartog: Tribune voor het tonen van Ons Heren Tack? Het doksaal van de Sint-Joriskerk in Amersfoort, ca. 1460-1480. (pdf)
  Het rijk versierde doksaal op de scheiding tussen kapittel koor en hallenschip geldt sinds jaar en dag als een hoogtepunt van de middeleeuwse inrichting van de Amersfoortse Sint-Joriskerk en heeft terecht de aandacht van wetenschappers getrokken. Over het Amersfoortse doksaal is dan ook het nodige geschreven. Toch is precieze datering omstreden en zijn vragen aangaande de betekenis van de decoratie en het gebruik van de tribune blijven liggen.
• Timo d’Hollosy: Stadspaleis onder de loep. Bouwhistorisch onderzoek van Huis Cohen aan de Zuidsingel, 1643-2022. (pdf)
  Het fraaie Huis met de Paarse Ruitjes is wellicht het bekendste woonhuis in de binnenstad van Amersfoort. De gevel dateert uit het laatste kwart van de 18e eeuw, maar het huis zelf is ouder. De verkoop van het pand was aanleiding tot bouwhistorisch onderzoek.
• Ella Brusse: Amersfoort en de cholera in 1866. De grootste epidemie van de 19e eeuw. (pdf)
  De ziekte die in Nederland in de 19e eeuw de meeste slachtoffers maakte was de cholera. De ziekte boezemde veel angst in door haar onvoorspelbaarheid en door het afschuwelijke ziekteverloop. Een gezond persoon met in eerste instantie lichte symptomen kon van de ene op de andere dag ineens doodziek zijn. 1866 was voor Amersfoort een dieptepunt: dat jaar overleden de meeste Amersfoorters aan de cholera, maar het was tevens de laatste uitbraak in de stad.
• Annemieke Hoogenboom: Een gewone straat tussen goed en fout. De Celsiusstraat in de Tweede Wereldoorlog. (pdf)
  In de Celsiusstraat liggen bij drie huizen herdenkingsstenen met de namen van de mensen die daar gewoond hebben en in de Tweede Wereldoorlog in Duitse concentratiekampen om het leven zijn gebracht, namelijk bij nummers 12, 22 en 35. Maar de oorlog heeft in de straat met 74 huizen veel meer teweeggebracht.
  Bij dit artikel horen twee bijlagen, die u hieronder kunt downloaden:
  – Een lijst met de bewoners van alle huizen (pdf)
  – De inventaris van de familie Van der Kwast-Brouwer, nummer 33, 3 oktober 1945 (pdf)
• Gerard Raven: Van al die doden en goedbedoelde medicijnen. Nieuws over de pest in Amersfoort. (pdf)
  In jaarboek 2021 stond het artikel ‘Die affschuwelijcke ende droevige syeckte: de pest in Amersfoort, 1350-1667’. Intussen zijn nog enkele interessante gegevens gevonden. Ook ontving de auteur enkele reacties van lezers.

Verder:

• Jaaroverzicht Monumentenzorg 2021 (pdf)
• Jaaroverzicht Archeologie 2021 (pdf)

In het Jaarboek 2021 staan de volgende artikelen (met naam van de auteur):

• Taco Hermans: Grimmestein, kasteel, buitenplaats en heerlijkheid in Baarn. Ca 1400-1800. (pdf)
  Was Grimmestein een kasteel? Net als bij andere kastelen rond Amersfoort is daar veel over geschreven en kritiekloos weer overgeschreven, op één uitzondering na. In dit artikel wordt getracht feiten en fictie van elkaar te scheiden door kritisch literatuur en bronnen te bestuderen.
• Gerard Raven: ‘Die affschuwelijcke ende droevige syeckte’. De pest in Amersfoort, 1350-1667. (pdf)
  Met corona hebben we opnieuw geleerd dat een epidemie veel beperkingen en doden kan brengen. Maar niemand zou willen ruilen met de besmettingen uit het verdere verleden, vooral de pest. Hoe vaak en hoe dodelijk was die in Amersfoort? Welke maatregelen nam het stadsbestuur en hoe was de verpleging georganiseerd?
• Sandra Hovens: De geschiedenis herhaalt zich. Kloosters aan de Zuidsingel – een reis terug in de tijd, 1422-2021. (pdf)
  Nieuwe ontwikkelingen in de binnenstad vormen een dankbare aanleiding voor historisch onderzoek. Waar nu het imposante kloostercomplex van Onze Lieve Vrouw van Amersfoort staat, ontstond zeshonderd jaar geleden het Sint-Barbaraklooster. Het is ook de plek waar in de tussenliggende periode de meest markante huizen van de stad werden gebouwd.
• Addy Schuurman: Van bedrieger tot waar-zegger. Amersfoorters over Multatuli, 1860-1920. (pdf)
  Te Amersfoort was ’t publiek houterig en flauw. Niet uit kwaden wil, denk ik, maar uit lamheid.’ Multatuli en Amersfoort, zij hadden geen bijzonder warme relatie. Maar daarom is er alle reden om beide onder de loep te nemen.
• Wichard Maassen: Wim Huslage, 1924-1985. Opkomst en ondergang van een daadkrachtige wethouder. (pdf)
  De sociaaldemocratische wethouder Wim Huslage drukte tussen 1967 en 1978 een groot stempel op de Amersfoortse politiek. In deze periode maakte de stad een snelle groei door. Intussen eiste een nieuwe generatie haar plek op. Huslage, dominant én daadkrachtig, voelde de veranderende tijdgeest niet aan en verspeelde gaandeweg zijn krediet binnen de PvdA.
  
  Verder:
• Jaaroverzicht Monumentenzorg 2020 (pdf)
• Jaaroverzicht Archeologie 2020 (pdf)